Şahıs şirketi mi, limited mi? İlk yıl için gerçekçi bir karar

İş kurmaya karar verdiğinde karşına çıkan ilk sorulardan biri şudur: Şahıs şirketi mi açmalıyım, limited şirket mi? İnternette bu soruya verilen cevaplar genellikle "duruma göre değişir" ile biter. Doğru, ama bu yazıda hangi duruma göre değiştiğini somut olarak anlatmaya çalışacağız.

Kısaca iki seçenek

Şahıs şirketi (şahıs işletmesi), seni ve işini hukuken tek bir kişi olarak kabul eder. İşletmenin borcu da kazancı da doğrudan sana aittir.

Limited şirket ise senden ayrı bir tüzel kişiliktir. Şirketin kendi adı, kendi vergi numarası ve kendi mal varlığı vardır. Sen bu şirketin ortağı ve genellikle müdürü olursun.

Karşılaştırma tablosu

Konu	Şahıs şirketi	Limited şirket
Kuruluş	Hızlı ve düşük maliyetli	Daha fazla adım ve maliyet
Sermaye	Asgari sermaye şartı yok	Kanunda belirlenen asgari sermaye şartı var
Vergi	Gelir vergisi (artan oranlı)	Kurumlar vergisi (sabit oranlı) + kâr dağıtımında ek vergi
Muhasebe	Belirli sınırların altında daha basit defter tutulabilir	Bilanço esasına göre defter tutmak zorunlu
Sorumluluk	İşletme borçlarından kişisel olarak sorumlusun	Ortakların sorumluluğu kural olarak sınırlı, ancak bazı kamu borçlarında istisnalar var
Kapanış	Görece kolay	Tasfiye süreci daha uzun ve maliyetli
Algı	Küçük işletme	Kurumsal görünüm, bazı büyük müşteriler tercih eder

Asgari sermaye tutarı ve vergi oranları zaman zaman değişir. Karar vermeden önce güncel tutarları bir mali müşavirle teyit et.

Vergi farkı: asıl belirleyici çoğu zaman bu

Şahıs şirketinde kazancın gelir vergisine tabidir. Gelir vergisi artan oranlıdır: kazancın arttıkça daha yüksek dilimlerden vergi ödersin. Kazancın düşükken bu sistem avantajlıdır.

Limited şirkette ise şirketin kârı kurumlar vergisine tabidir ve bu oran sabittir. Ancak şirketten parayı kendine kâr payı olarak aktardığında ayrıca vergi doğar. Ayrıca kendine maaş ödeyeceksen, bunun da kendi vergi ve sigorta yükü vardır.

Pratikte bu şu anlama gelir:

• Kazanç düşükken şahıs şirketi genellikle daha az vergi yükü getirir.
• Kazanç belirli bir seviyeyi aştığında limited şirket daha avantajlı hâle gelebilir.

Bu eşiğin nerede olduğu; kazancına, giderlerine, kendine ne kadar para çektiğine ve güncel oranlara göre değişir. Bu hesabı bir mali müşavirle birlikte yapmak en doğrusudur.

Sorumluluk: "limited" ne kadar sınırlı?

Limited şirketin en çok bilinen avantajı, ortakların şirket borçlarından kural olarak koydukları sermaye ile sınırlı sorumlu olmasıdır. Yani şirket batarsa, alacaklılar genel olarak senin evine ya da kişisel birikimine gelemez.

Ancak bu kuralın önemli istisnaları vardır. Özellikle vergi ve sigorta primi gibi kamu borçlarında şirket müdürleri ve ortaklar belirli koşullarda kişisel olarak sorumlu tutulabilir. Yani limited şirket, her riske karşı tam bir kalkan değildir.

Şahıs şirketinde ise işletmenin tüm borçlarından sınırsız olarak sorumlusun.

Muhasebe ve gündelik yük

Her iki şirket türünde de bir mali müşavir ile çalışman gerekir. Ancak limited şirketin muhasebe yükü daha fazladır:

• Bilanço esasına göre defter tutulur.
• Genel kurul toplantıları ve bazı ticari defterlerin tutulması gibi kurumsal yükümlülükler vardır.
• Mali müşavir ücretleri genellikle şahıs şirketine göre daha yüksektir.

İlk yıl, gelirin henüz belirsizken bu sabit maliyetler önemli bir yük olabilir.

Kimin için hangisi?

Şahıs şirketi daha mantıklı olabilir, eğer:

• Tek başına çalışıyorsan (serbest çalışan, danışman, küçük üretici)
• Kazancın henüz düşük ya da belirsizse
• Hızlı ve düşük maliyetle başlamak istiyorsan
• İşin yüksek borç riski taşımıyorsa

Limited şirket daha mantıklı olabilir, eğer:

• Birden fazla ortakla iş kuruyorsan
• Kazancın baştan itibaren yüksek olacaksa
• Büyük kurumsal müşterilerle çalışacaksan
• Yatırım almayı planlıyorsan
• İşin yüksek ticari risk içeriyorsa

Sonradan geçiş mümkün mü?

Evet. Birçok girişimci işe şahıs şirketiyle başlar, kazanç arttıkça limited şirkete geçer. Bu yol, ilk dönemde maliyetleri düşük tutar ve iş netleştikten sonra daha uygun yapıya geçme imkânı verir.

Geçişin kendine ait prosedürleri ve maliyetleri vardır; zamanlamasını mali müşavirinle planlamak önemlidir.

Karar vermeden önce sorman gereken sorular

1. İlk yıl ne kadar kazanç bekliyorum?
2. Tek başıma mı, ortaklarla mı çalışacağım?
3. Müşterilerim şirket türüne önem veriyor mu?
4. İşim ne kadar borç ve risk içeriyor?
5. Yakın gelecekte yatırım almayı düşünüyor muyum?

Bu soruların cevaplarını bir mali müşavirle birlikte değerlendirirsen, ilk yıl için en mantıklı yapıyı seçmen çok daha kolay olur.